معادن نمک و روش استخراج

درکل دونوع معدن نمک درایران وجود دارد

1- معادن نمک کوهی

2- نمک های دریاچه ای یا نمک استخراج شده از آب دریا
معادن نمک در شهرستان گرمسار و محصولات نمک شرکت نمک پاینده تماما از نوع و مواد اولیه نمک های کوهی میباشد
در منطقه شهرستان گرمسار به دوروش در معدن نمک نمک استخراج میشود

1- معادن نمک روباز

2- معادن نمک تونلی (اطاق پایه)
اخریا طی چند سال گذشته بیش از 80درصد معادن به علت عدم نیاز باطله برداری ودرنتیجه کاهش هزینه باطله برداری به   صورت تونلی (اطاق پایه )کار میکنند
اما در هر حال و در هردو روش به اینگونه عمل میشود که ابتدا  در محل (سینه کار) تعین شده جهت استخراج توسط مته های حفاری   حفره ایجاد میکنند که  حسب وسعت محل استخراج و یا پارامترهای تاثیر گذار دیگر تعداد حفره ها (به اصطلاح چال )  و همچنین عمق آنها متفاوت بوده و  معمولا از 10یا 20 عددمیتوان شروع و گاها تا 100یا 200عدد هم خواهد رسید عمق چالهای ایجاد شده نیز متفاوت بوده  و براساس طول مته های مورد استفاده میباشد معمولا بر اساس روال و عرف موجود  مته های   حفاری  مورد استفاده در معادن  نمک از 1.5متر شروع و تا 6یا 9میرسد .
ودرنهایت چالها را توسط مواد منفجره مصلح کرده  و سپس  انفجار میشود
پس از عملیات انفجار سنگهای نمک جدا شده از کوه برااثر انفجار که روی هم ریخته شده اند را توسط  لودر جمع کرده و اماده بارگیری  به کارخانه میکنند
در روش استخراج به روش تونل روش استخراج همان چال زدن و انفجار است اما با روش روباز تفاوتهای دارد
برای انفجار و جداکردن نمک از کوه الزاما میبایست چالهای عمودی یا زاویه دار زده شود  اما در تونل به دلیل وجود سقف لذا درمرحله اول  امکان زدن چال به صورت عمودی نیست درنتیجه ابندا بالاترین سطع ارتفاع  سینه کار را   به صورت افقی حفاری کرده و مواد منفجره را  به صورت افقی در دیواره سطح کار میگذارند.

ابتدا این چالها را منفجر میکنند (به علت اینکه کل سطح انفجار بسته بوده لذا عملا میزان کمی نمک براساس منطق موجود استخراج میشود) بااین کار فضای داخل کوه ایجاد میشود (منفذ) که حالا میتوان داخل این فضای ایجاد شده را به صورت عمودی حفاری کرد.

Excavation-2-payandehExcavation-payandehExplosion-payandehmain-payandeh

نمک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
نمک خوراکی

نمک خوراکی یا نمک طعام از سدیم و کلر ساخته شده است. در آب محلول است و از مهم‌ترین املاحی است که در تغذیهٔ روزانه مورد استفاده‌است. نمک طعام به صورت معادن عظیمی در ته‌نشین‌ها و رسوب‌ها در ضمن چین خوردگی‌ها وجود دارد که به شکل سنگ نمک استخراج می‌شود. همچنین در آب دریاها به مقدار فراوان موجود است و در صورت لزوم قابل استخراج می‌باشد.[۱]

نمک خوراکی مانند دیگر نمک‌ها ترکیب یونی است. عناصر این ترکیب یونی، در نمک خوراکی سدیم و کلر هستند. با ورود ناخالصی به بلور هالیت یا نمک طعام، این کانی به رنگ‌های گوناگون در می‌آید مثلاً با ورود عناصر اورانیوم و کربن به رنگ سیاه در می‌آید. این کانی به همراه سیلویت یا نمک تلخ در محیط‌های تبخیری و گرم و خشک یافت می‌شود. مزهٔ شور و جلای شیشه‌ای و سختی کم این کانی باعث شده است تا به‌راحتی میان گروهی از کانی‌های مشابه خود، تشخیص داده شود.[۲]

نمک یکی از مواد مورد نیاز برای سوخت وساز مواد غذایی در بدن، انتقال پیام‌های عصبی و کارکرد صحیح عضلات است. اما ثابت شده است که مصرف زیاد نمک در غذا موجب افزایش فشار خون می‌شود، به ویژه در افرادی که سابقه خانوادگی فشار خون بالا دارند. افزایش فشار خون نیز خطر سکته مغزی و حمله قلبی را افزایش می‌دهد. سازمان بهداشت جهانی حداکثر مقدار مصرف روزانهٔ مجاز نمک را پنج گرم اعلام کرده است.[۳]

بلور نمک خوراکی

نمک یُد دار

نوشتار اصلی: نمک یددار

از آنجا که کمبود عنصر ید در رژیم غذایی انسان موجب بیماری‌های گوناگون مانند غم‌باد (گواتر) می‌شود، معمولا به نمک خوراکی تصفیه شده، یدات پتاسیم[۴] نیز اضافه می‌کنند تا مصرف‌کنندگان از آن بهره‌مند شوند و مقدار لازم روزانه را دریافت کنند. این محصول نمک یددار نامیده می‌شود. نمک‌های تصفیه شده یددار به دلیل خلوص بالا میزان ید را بهتر و به مدت بیشتر حفظ می‌کنند. در ایران با توجه به بررسی‌های انجام شده در سطح کشور از نظر میزان ید موجود در آب و خاک و شیوع گواتر، ۴۰ میکروگرم به ازای هر گرم نمک (۴۰ ppm) اضافه می‌شود.[۵]

برای حفظ ید در نمک بددار، باید نمک را در مدت کمتر از یک سال مصرف کرد، آن را دور از نور و رطوبت، و در ظرف‌های در بستهٔ پلاستیکی، چوبی، سفالی و یا شیشه‌ای تیره نگهداری کرد. همچنین هنگام پخت غذا، بهتر است نمک در انتهای پخت اضافه شود تا ید آن تا حد امکان حفظ شود.[۳]

نمک صنعتی

نمک صنعتی نمکی است که درجه خلوص آن کمتر از نمک طعام است و ید دار نیست. خلوص نمک صنعتی کمتر از 95 درصد می باشد. میزان خلوص نمک خوراکی 99.2 درصد بوده و از آنجا که نمک خوراکی از فرایند های پالایش و تصفیه عبور کرده لذا مشکلاتی نظیر مسمومیت و سنگ کلیه در بدن ایجاد نمی کند.

نمک صنعتی دارای کاربردهای فراوانی در صنایع می باشد از جمله چرم سازی و دباغی ، تصفیه خانه ها ، تولید مواد شوینده و … که از نمک صنعتی استفاده فراوانی می شود.

نمک دریا

نمک دریا از تبخیر آب دریا ته‌نشین می‌شود. نمک دریا، نمکی تصفیه نشده است و ناخالصی‌های گوناگون دارد از جمله فلزات سنگین (سرب و آرسنیک) که سرطان‌زا هستند، گچ، آهک. همچنین در نمک دریا بر خلاف نمک یددار عنصر حیاتی ید اضافه نشده است.[۱][۳][۴]

چرا نمک زیاد مضر است؟

نمک یکی از چاشنی‌های مورد علاقه انسان ‌ها است. در فرهنگ خودمان نـیـز گـفته می‌شود که غذا بـدون نمک مزه نـدارد و همین امر باعث می‌شود به مرور زمان ذائـقـه خیلی از افراد به سمت غذا‌های با نمک بالا سوق داده شود كه چنین غذاهایي را بپسندند و دریافت سدیم‌شان نیز به طبع افزایش می‌یابد. در بسياري از افراد افزایش و دریافت سدیم فشار خون را افزایش می‌دهد، به این دلیل که باعث تجمع آب در بدن می‌شود و فشار و بار اضافی به قلب وارد می‌کند. پس دریافت سدیم بالا یعنی آمادگی برای ابتلا به پرفشاری خون. اگر شما فشار خون 12 بر روی 8 یا بالاتر دارید، احتمالا پزشک‌تان رژیم کم سدیم را به شما توصيه کرده است[۶].

منابع

«فشار خون را جدی بگیریم – سال دوم، شماره اول» ‎(فارسی)‎. گاهنامه صدای سلامت (گاهنامه خبری آموزشی معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پرشکی مشهد). بازبینی‌شده در 15 آبان 1392

تاریخچه‌ی نمک

اولین کتابی که در رابطه با نمک نوشته شده است به حدود 2250 سال قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد. از زمان‌های گذشته تا به امروز، اهمیت نمک برای انسان‌ها و حیوانات مشخص شده است. هزاران سال پیش، حیوانات با لیس زدن نمک در طول مسیرشان راهی را ایجاد می‌کردند که در همان زمان، بشر از نمک و سگ‌های شکاری برای شکار حیوانات استفاده می‌کرد. رَدی که حیوانات بر جای می‌گذاشتند، به راه‌ها تبدیل شدند و در کنار همین راه‌ها، خانه‌ها شکل گرفتند. در طول زمان، این خانه‌ها به شهرها تبدیل شدند و کشورها را ایجاد کردند. انگلیسیان باستان که نمک خام را توسط چهارپایان از چشیر (Cheshire) به انگلیس جنوبی می‌آوردند، در میانه راه به دلیل جزر و مد رودخانه تمز (Thames) باید منتظر فروکش کردن رودخانه می‌ماندند. استراحت تجار در روستایی که معروف به وستمینستر (Westminster) بود باعث رشد این منطقه شد و وستمینستر با گذشت زمان تبدیل به لندن کنونی شد.

نمک به طور گسترده‌ای تاریخ اقتصادی و سیاسی جهان را تحت تأثیر قرار داده است. هر یک از تمدن‌ها، داستان‌های خودشان را از نمک در خرافات جالب و اسطوره‌هایی که دارند، با احترام و گاهی به صورت فکاهی سینه به سینه نقل می‌کنند. در برخی از مراسم مذهبی خاصیت تطهیر کنندگی نمک به یک رسم سنتی تبدیل شده است. «اون به اندازه نمکی ارزش نداره» نیز اصطلاح رایجی است که از یونان باستان سرچشمه گرفته است زیرا در آن زمان برده‌ها را با نمک مبادله می‌کردند. سربازان روم باستان پول‌های نمکی (Salarium Argentum) دریافت می‌کردند که کلمه حقوق ماهیانه در زبان انگلیسی (Salary) از همین واژه گرفته شده است. یونانیان باستان نمک را به اندازه خورشید ستایش می‌کردند و ضرب‌المثلی وجود دارد که می‌گوید «به هیچ کس نباید اعتماد کرد مگر اینکه در ابتدا با او نمکی خورد.» (یکی از رفتارهایی که در گذشته وجود داشت، این بود که اگر فردی مقداری نمک را با فرد دیگری تقسیم می‌کرد، آن دو آشنای هم به حساب می‌آمدند).

خرافات زیادی در رابطه با نمک وجود دارد. یکی از این خرافه‌ها این است که ریختن نمک با بی‌احتیاطی باعث بدبختی می‌شود که این باور از واژگونی نمکدان در مقابل یکی از حواریون در تابلوی شام آخر منشأ گرفته است. یک خرافه قدیمی نروژی وجود دارد که می‌گوید فردی که نمک را ریخته است، به اندازه‌ای اشک می‌ریزد که اشک‌های او تمام نمک‌های ریخته شده را حل کند. یک باور قدیمی انگلیسی این است که هر دانه از نمکی که می‌افتد نشان دهنده تعداد اشک‌هایی است که فرد در آینده خواهد ریخت. در باور آلمانی‌ها، هر کس نمک بریزد، دشمنی ایجاد می‌کند چرا که تصور می‌شود این کار از اعمال شیطان است. فرانسوی‌ها مقداری از نمک ریخته شده را به پشت فرد پرتاب می‌کنند تا نمک را به چشم شیطان بزنند و به طور موقت از بروز فتنه‌های آینده جلوگیری کنند. در آمریکا برخی از مردم نه تنها مقداری از نمک ریخته شده را بر روی شانه چپ فرد می‌زنند بلکه فرد مجبور می‌شود زیر یک میز بخزد و از طرف مقابل آن بیرون بیاید.

برخی جنگ‌های آمریکا بر سر نمک بوده است. در سال 1777، پادشاه هو جهت گرفتن انبار نمک ژنرال واشنگتن تلاش کرد. جنگ‌ها و قراردادهای بسیاری اتفاق افتاد تا صخره‌های نمکی وسترن برای استفاده ساکنان آن آزاد شد. سفید پوستان قاره آمریکا، نخستین تلاش خود را برای تولید نمک در سال 1614 میلادی انجام دادند اما اولین تولید تجاری آن در سال 1753 میلادی و از لیسه‌گاه‌های نمکی (Licks) کاناوا (Kanawha) بوده است. هندی‌ها پیش از آمریکایی‌ها نمک را از چشمه‌های نمک ساز بدست می‌آوردند. اولین استخراج نمک از گنبد نمکی جزیره اوری (Avery) و به سال 1862 میلادی صورت گرفته است.

نمک در ایران شاید از 6000 سال قبل از میلاد مسیح مورد استفاده قرار گرفته باشد. در واقع از زمان استقرار آریایی‌ها، نمک در ایران مصرف می‌شده است. در دوره‌های بعد نیز در کتب مورخین یونانی (مثل هردوت)، به معادن نمک ایران اشاره شده است.

http://parsnamak.com/wp-content/uploads/2014/02/salt-history-705x350.jpg

منبع:

http://parsnamak.com

روش‌های مختلف تهیه نمک

سنتی یا کوبشی

قبل از احداث کارخانه‌های نمک تصفیه، نمک خوراکی در کارگاه‌های سنتی و بدین ترتیب تولید می‌گردید که سنگ نمک ورودی از معدن پس از آسیاب شدن و سرند کردن به آن ید اضافه کرده و در کیسه‌های زرد رنگ روانه بازار مصرف می‌گردید.

این نوع نمک بعلت آنکه هیچگونه عمل خالص سازی روی آن انجام نمی‌گیرد غیراستاندارد بوده و مصرف خوراکی آن در دراز مدت عوارض نامطلوبی ایجاد می‌نماید.

 

روش شستشو یا هیدرومیل

در این روش بعد از شستشوی سطحی اولیه که منجر به تمیز شدن ظاهری نمک می‌گردد آن را در دستگاهی موسوم به هیدرومیل وارد نموده که در این دستگاه کریستال‌های نمک در معرض آب پرفشار قرار می‌گیرند. در اثر این فشار و ضربه ، کریستال‌های نمک تا حدی شکسته شده و ناخالصی‌های متراکم در کریستال‌های نمک آزاد می‌شود. در مراحل بعد این ناخالصی‌ها در تینکرها و نیز سانتریفوژ جدا می‌گردد.

این روش بسیار مناسب برای تصفیه نمکهای دریایی میباشد به گونه ای که میتوان خلوص را تا 99.7 درصد افزایش داد

 

تصفیه نمک به روش تبلور مجدد

در این روش تمام ناخالصی‌های محلول و نامحلول حذف و نیز به علت دمای بالای مورد استفاده، آلودگی‌های میکروبی که در صنایع غذایی از اهمیت بالایی برخوردار است تماماً از بین می‌رود.

روش تولید در کارخانه‌های نمک تصفیه شامل مراحل زیر است:

۱- آسیاب کردن سنگ نمک ( و یا استفاده مستقیم از نمک تبخیری) و انحلال آن در آب خالص و تهیه محلول اشباع آب نمک.

۲- اضافه کردن مواد شیمیایی برای راسب کردن کامل املاح کلسیم و منیزیم و خارج نمودن مواد نامحلول.

۳- عبور محلول آب نمک از فیلترهای شنی برای حذف ذرات ریزتر از ۳۰ میکرون.

۴- تبخیر محلول اشباع نمک و تولید بلور (کریستالهای) خالص نمک.

۵- جداسازی کریستالها توسط سانتریفوژ و اضافه کردن ید و آنتی کیک.

۶- خشک کردن کریستالهای نمک در خشک کن با استفاده از هوای گرم و انتقال نمک به سیلوهای ذخیره.

۷- بسته بندی نمک با دستگاه‌های تمام اتوماتیک.

در این روش درجه خلوص به حد اقل ۹۹٫۵ درصد می‌رسد.

 

منبع: http://namak.ir